Kelimebaz 173 - Ayla
8 Mayıs 2009
Arapçadan gelme hale’ye karşılık Öztürkçeciler 1935 yılında ayla sözcüğünü ortaya atmışlar. Ay tamam da la ne demek acaba? Yok Türk...
2021-08-25 10:00:00 +0000 UTC View Post
Sevan Nişanyan posts
Kelimebaz 172 - Kolpa
7 Mayıs 2009
Argo kelimelerin kökünü bulmak en zor işlerden biridir ama bu sefer problem yok. İtalyanca colpo “darbe, vurgun”, Fransızca/İngilizce
Kelimebaz 171 - Seyretmek
6 Mayıs 2009
“Televizyon seyretmek mi izlemek mi?” diye sormuş birisi, “izlemek deyiminde bana batan bir şey var ama nedir bilmiyorum!”
Rahatsız eden şeyi söyleye...
2021-08-23 10:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 170 - Ekonomi
5 Mayıs 2009
İnternet adı verilen dev çöplükte eşinirken okurlarımdan biri şu bilgiyi bulmuş, doğru mudur diye bana sormuş: “Namus, ekonomos’tan geliyor. Eko-nomos, e...
2021-08-22 10:00:01 +0000 UTC View PostKelimebaz 169 - Haydan Gelen
4 Mayıs 2009
Haydan gelen huya gider deyiminin aslını faslını bilmiyorum, nokta. Tahmin yürütebilirim tabii, hatta ikna edici durur. Ama tahmin etmek başka şey, bilmek başk...
2021-08-21 10:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 168 - Karandaş
2 Mayıs 2009
Kurşunkalemin Rusçası karandaş карандаш. Dünyanın en meşhur kurşunkalem markası da İsviçreli Caran d’Ache, ki /ka...
2021-08-20 10:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 167 - Mayıs
1 Mayıs 2009
Biri elbet hatırlatır diye bekledim, kimse çıkmadı. Ermenice yeğern եղեռն “felaket, bela” demek, evet.2021-08-19 10:00:00 +0000 UTC View Post
Kelimebaz 166 - Civa
30 Nisan 2009
Kürtçe jiyin yaşamak, bi- dilek kipi öneki, bijîde “yaşasın” oluyormuş. Bijî serok dedikleri ...
2021-08-18 09:00:03 +0000 UTC View PostKelimebaz 165 - Boşgezenyan
28 Nisan 2009
Tarih doktorası yazmak için bakir konu mu arıyorsun, al sana konu: Osmanlı Ermenilerinde soyadı devrimi. Tam tarihlerden emin değilim ama galiba 1820’lere dek E...
2021-08-17 09:00:03 +0000 UTC View PostKelimebaz 164 - Magazin
27 Nisan 2009
Arapça xazn depolamak. Xazîna(hazine) depo demek, illa kıymetli eşya deposu olması şart değil. Maxzan(mahzen) de aynen ...
2021-08-16 09:00:03 +0000 UTC View PostKelimebaz 163 - Laf
25 Nisan 2009
Memleketin bir uzak köşesindeki ilkokul öğretmeni yazmış, ders kitabında söz sözcüğünün eş anlamlısı laf diye yazıyor...
2021-08-15 09:00:03 +0000 UTC View PostKelimebaz 162 - Tehcir
24 Nisan 2009
Bazı detaylar vardır yüz defa bakar görmezsin, fark edince de hayret edersin daha önce nasıl atladım diye.
Arapçada tehcîr yok. Daha do...
2021-08-14 09:00:02 +0000 UTC View PostKelimebaz 161 - Meryem
23 Nisan 2009
Köşeyazarlığı mesleği acayip iş. Şaşılacak kadar candan mektuplar alıyorum. İnsanlar kalplerini açıyorlar, hayallerini ve kuşkularını anlatıyorlar, ol...
2021-08-13 09:00:03 +0000 UTC View PostKelimebaz 160 - Makrame
22 Nisan 2009
TDK’ya sorsan “makrome”, Fransızcası da macremé imiş, “kalın iplikle elde örülmüş iş”. Nereden tutsan yanlış: bir kere Türkçesi makrome...
2021-08-12 09:00:03 +0000 UTC View PostKelimebaz 159 - Haşırt
21 Nisan 2009
İlmî takılanlar zırt, tak, şangır, cozur gibi kelimelere onomatope diyor, Türkçesi de “yansıma sesler” yahut “ses yansımalı k...
2021-08-11 09:00:04 +0000 UTC View PostKelimebaz 158 - Boyoz
20 Nisan 2009
İzmir’in alameti farikalarındandır, bol yağlı bir tür katmer hamurundan yapılmış çörek, İstanbul’daki en yakın muadili açma herhalde. Yahudi işi oldu...
2021-08-10 09:00:03 +0000 UTC View PostKelimebaz 157 - Bereket
18 Nisan 2009
Eski Babil’in dili olan Akatçada birku ve burku “diz” demekmiş. İbranice berek, Süryanice burkâ 2021-08-09 09:00:02 +0000 UTC View Post
Kelimebaz 156 - Lingua Franca
17 Nisan 2009
Osmanlı donanmasının dili Türkçe değildi, hele “Osmanlıca” hiç değildi, İtalyancaydı. Daha doğrusu İtalyanca ağırlıklı bir tür deniz Tarzancası o...
2021-08-08 09:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 155 - Kartoteks
16 Nisan 2009
Geçenlerde kartoteks kelimesini kullandım: hemen biri yazmış, necedir, biblioteks gibi mi diye. Elhak doğru, bunun Frenkçesi cartothèque...
2021-08-07 09:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 154 - Kelime
15 Nisan 2009
Arapça kelime ve kelam ile “yara” anlamına gelen kelm aynı köktense bunun felsefi anlamı ne olabilir diye so...
2021-08-06 09:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 153 - Mendebur
14 Nisan 2009
Vefik Paşa (1876) “uğursuz, müflis” demiş; Şemseddin Sami (1900) “hayırsız, haylaz, aciz, yaramaz”. Kökenini göstermeye teşebbüs etmemişler. TDK sö...
2021-08-05 09:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 152 - Çatana
13 Nisan 2009
1853 yazında Rusya o zamanlar Memleketeyn (“iki memleketler”, yani Eflak ve Boğdan) adı verilen Romanya’yı işgal eder. Rusların her an Tuna’yı aşıp Bul...
2021-08-04 09:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 151 - Kıtıpiyos
11 Nisan 2009
Kıtıpiyos nedir diye sormuş bir arkadaşımız, sanki Gugıl bitti artık her şeyi Nişanyan’a soruyoruz. Cevabı basit. Rumca Egyptos Mısır, <...
2021-08-03 09:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 150 - Klozet
10 Nisan 2009
İngilizce closet “küçük oda”, water closet, kısaltması WC, “içinde tuvalet ve lavabo bulunan küçük oda”. Her türlü tuvalet-...
2021-08-02 17:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 149 - Obez
9 Nisan 2009
Anadolu Türkçesinde obmak “hapır hupur yemek”, obur çok yiyen. Latince obêdere “tıkınırcasına yemek”, ...
2021-08-01 17:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 148 - Takiye
8 Nisan 2009
Benim bulabildiğim en eski örneği demir takiye diye geçiyor, savaşta başa takılan bir tür zırh, zannederim demirden basit tas şeklinde olanı....
2021-07-31 17:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 147 - Cübeyl
7 Nisan 2009
Şimdi bu o kadar uçuk bir etimoloji ki insan ilk okuyuşta “hadi canım olur mu öyle şey” diyor. Ama kaynaklar sağlam, zincirin her halkası kendi içinde tutarlı ve ne...
2021-07-30 17:00:00 +0000 UTC View PostKelimebaz 146 - Kohen
6 Nisan 2009
Tahmin ve tahayyülat üzerinden etimoloji yapmak riskli iş. İnsanı olmadık tuzaklara düşürür. Buyurun size nefis örnek. Hakan Erdem’den apardım, kendisine m...
2021-07-29 17:00:01 +0000 UTC View PostKelimebaz 145 - Malta eriği
4 Nisan 2009
Malta taşı tabirini en erken 1876 tarihli Ahmet Vefik Paşa sözlüğünde buldum. Keserle yontulan ve özellikle avlu zeminlerinde kullanılan bir tür yumuş...
2021-07-28 17:00:01 +0000 UTC View PostKelimebaz 144 - Zührevi
3 Nisan 2009
Arapça ezher “parıldayan, görkemli, ışık saçan”. Mısır’daki ünlü okulun adı böyle. Zehrâ da bunun dişisi olan sıf...
2021-07-27 17:00:00 +0000 UTC View Post